از باکو تا کازان؛ روایت صد سالگی پیوند فوتبالی ایران و روسیه
از باکو تا کازان؛ روایت صد سالگی پیوند فوتبالی ایران و روسیه
امروز سه‌شنبه ۷ مهر، شهر کازان روسیه در حالی میزبان دیدار دوستانه تیم‌های ملی فوتبال مردان ایران و روسیه است که این مسابقه، نقطه عطفی در روابط فوتبالی صدساله دو کشور محسوب می‌شود. در این گزارش، نگاهی به تاریخچه پرفراز و نشیب این رویارویی‌ها، از نخستین سفر تیم «تهران XI» به باکو تا تأثیر تحولات سیاسی بر نسل طلایی فوتبال ایران داشته‌ایم.

به گزارش پایگاه خبری رصد24 فوتبال ایران و روسیه امروز در حالی در ورزشگاه «آک‌بارس آرنا» به مصاف هم می‌روند که این دیدار تنها یک مسابقه دوستانه نیست؛ بلکه برشی از تاریخ یک قرن تعاملات ورزشی است که از دوران انزوای اتحاد جماهیر شوروی آغاز شد و تا امروز ادامه یافته است.

نخستین گام؛ از سفر به باکو تا عصر پیش از تشکیل تیم ملی

ریشه‌های ارتباط فوتبالی دو کشور به سال ۱۹۲۶ بازمی‌گردد؛ دورانی که تیم «تهران XI» (متشکل از بازیکنان منتخب تهران و ورزشکاران ارمنی) برای انجام بازی به باکو سفر کرد. در آن مقطع هنوز تیم ملی فوتبال ایران شکل نگرفته بود و ساختار باشگاهی نیز تحت تأثیر مهاجران و چهره‌هایی چون ویکتور آبویان قرار داشت. این در حالی بود که شوروی نیز در آن سال‌ها، به‌رغم انزوای سیاسی و اقتصادی، سعی در گسترش روابط دیپلماتیک از طریق ورزش داشت.

دوران گذار؛ تأثیر انقلاب بر نسل طلایی فوتبال ایران

پس از جنگ جهانی دوم، مناسبات فوتبالی ایران و شوروی تداوم یافت، اما تحولات سال ۱۹۷۹ (انقلاب اسلامی) فضای جدیدی را بر فوتبال ایران حاکم کرد. این دوره با وقایعی نظیر توقف لیگ سراسری (جام تخت جمشید) و مهاجرت بسیاری از ستاره‌های فوتبال همراه شد.

در آن سال‌ها، بازیکنان سرشناسی چون آندرانیک اسکندریان، ایرج دانایی‌فرد و پرویز قلیچ‌خانی مسیر متفاوتی را در پیش گرفتند و برخی دیگر مانند ابراهیم قاسم‌پور، حسن نظری و عبدالرضا برزگری راهی کشورهای حاشیه خلیج فارس شدند. این مهاجرت اجباری، نه تنها ساختار باشگاه‌های ریشه‌داری چون «آرارات» را دگرگون کرد، بلکه به یک وقفه طولانی در حضور ایران در میادین بین‌المللی از جمله جام‌های جهانی ۱۹۸۲ و ۱۹۸۶ منجر شد.

کازان؛ شهر خاطره‌های فوتبالی

استان تاتارستان و شهر کازان در سال‌های اخیر به پایگاه اصلی تعاملات ورزشی دو کشور تبدیل شده‌اند. فعالیت کنسولگری ایران در کازان از سال ۲۰۰۷، بستر مناسبی برای توسعه این روابط فراهم کرد. خاطره تقابل سال ۲۰۱۷ که با گلزنی سردار آزمون (در دوران درخشش در روبین کازان) همراه بود و همچنین میزبانی کازان از تیم ملی زنان ایران، نشان می‌دهد که این شهر پیوندی عمیق با فوتبال ایران یافته است.

حالا در صد سالگی این رابطه، برگزاری دیدار امروز در کازان، تداعی‌گر همان مسیر تاریخی است که از باکو شروع شد؛ سفری که در طول یک قرن، همواره تحت تأثیر دیپلماسی، سیاست و تغییرات اجتماعی قرار داشته و امروز در زمین چمن «آک‌بارس آرنا» به نقطه اوج خود می‌رسد.