تخلیه ظرفیت سرمایه‌های انسانی؛ وقتی نخبگان IT مستقیم مهاجرت می‌کنند به گزارش پایگاه خبری رصد۲۴بحران نیروی انسانی در حوزه فناوری اطلاعات (IT) ایران به مرحله نگران‌کننده‌ای رسیده است. به گفته وحید فرید، فعالان این حوزه پذیرفته‌اند که کشور با ریزش شدید و تخلیه بی‌سابقه سرمایه‌های انسانی مواجه است. نیروهای نخبه و تراز اول تا حد […]
تخلیه ظرفیت سرمایه‌های انسانی؛ وقتی نخبگان IT مستقیم مهاجرت می‌کنند
به گزارش پایگاه خبری رصد24بحران نیروی انسانی در حوزه فناوری اطلاعات (IT) ایران به مرحله نگران‌کننده‌ای رسیده است. به گفته وحید فرید، فعالان این حوزه پذیرفته‌اند که کشور با ریزش شدید و تخلیه بی‌سابقه سرمایه‌های انسانی مواجه است. نیروهای نخبه و تراز اول تا حد امکان کشور را ترک کرده‌اند و اندک متخصصان باقی‌مانده نیز صرفاً به دلیل دلبستگی‌های خانوادگی یا عِرق ملی و تحت فشارهای شدید کاری، در ایران مانده‌اند.
نکته تاریک‌تر این روند، قطع زنجیره ورود نخبگان جدید به بازار کار داخلی است. امروزه فارغ‌التحصیلان بهترین دانشگاه‌های کشور بدون ورود به بازار کار ایران، مستقیماً اقدام به مهاجرت می‌کنند. این شکاف نسلی سبب شده که در بخش فناوری اطلاعاتِ معتبرترین شرکت‌های داخلی، نیروی متخصصِ عمیق برای درک مفاهیم فنی حضور نداشته باشد؛ با این حال، مدیریت امنیت شبکه به همین افراد واگذار می‌شود که نتیجه مستقیم آن، ناپایداری‌های مداوم کنونی است.
سرایت بحران کمبود متخصص به صنایع مادر و زیرساخت‌های حیاتی
این چالش بزرگ دیگر محدود به استارتاپ‌ها یا شرکت‌های خصوصی کوچک نیست. بحران کمبود نیروی متخصص اکنون به صنایع مادر نظیر پتروشیمی، نفت و شبکه بانکی کشور سرایت کرده است. در این بخش‌ها، بدنه فنی قدیمی در آستانه بازنشستگی قرار دارد و به دلیل حذف یا عدم جذب نیروهای جوان و متخصص، یک خلاء آموزشی و تجربی بزرگ در مدیریت زیرساخت‌ها ایجاد شده است که جایگزینی برای آن وجود ندارد.
بن‌بست توسعه استارتاپ‌ها؛ قیچی دو لبه تحریم‌های خارجی و فیلترینگ داخلی
یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های شرکت‌های فناوری در کشور، حاکمیت نگاه امنیتی بر این اکوسیستم است. فعالان این حوزه برای توسعه و عرضه یک محصول ساده دیجیتال، با بازخواست‌های متعدد از سوی نهادهای مختلف و دغدغه‌های حاشیه‌ای فراوان روبرو هستند.
علاوه بر این، شرکت‌ها با یک بن‌بست دوجانبه مواجه‌اند:
از یک سو: تحریم‌های بین‌المللی مانع دسترسی آزاد به ابزارها و دانش روز می‌شود.
از سوی دیگر: سیاست‌های فیلترینگ داخلی و محدودیت‌های شدید اینترنت، مانع از به‌روزرسانی سرورها و اجرای راهکارهای فنی می‌شود.
در واقع، هر زمان که متخصصان موفق می‌شوند تحریم‌های خارجی را با راهکارهای فنی دور بزنند، سیاست‌های انقباضی و فیلترینگ داخلی سد راه آنها می‌شود. در چنین اتمسفری که خلق ارزش به یک ضد ارزش تبدیل شده، صحبت از استارتاپ‌های بزرگ ملی بیشتر به یک شوخی شبیه است تا واقعیت.
فرار سرمایه‌ها از بازار فناوری به بازارهای موازی
پیامدهای سیاست‌گذاری‌های نادرست در حوزه فناوری و فضای سایبری، فراتر از مباحث فنی است و ابعاد اقتصادی عمیقی دارد. امید و اعتماد سرمایه‌گذاران به این بستر کاملاً فرو ریخته است. سیاست‌های نادرست اقتصادی و سایبری سبب شده سرمایه‌گذاران به جای هدایت منابع خود به سمت استارتاپ‌ها و ایجاد ارزش افزوده، دارایی‌های خود را به دلیل ترس از نبود امنیت سرمایه‌گذاری، به بازارهای موازی نظیر طلا و ارز منتقل کرده یا از کشور خارج کنند. این رویکردهای انقباضی، روند رو به رشد استارتاپ‌ها در میانه دهه نود را به طور کامل متوقف و نزولی کرد.
حملات سایبری بعدی سهمگین‌تر خواهند بود؛ چرا درس نمی‌گیریم؟
اختلالات دو هفته‌ای و بی‌سابقه در سیستم بانکی کشور تنها آغاز یک مسیر بحرانی است. با توجه به ورود فناوری‌های نوینی مانند هوش مصنوعی به چرخه حملات سایبری، تصور اینکه حوادث اخیر آخرین تهاجم‌ها هستند، ساده‌انگاری است. امنیت شبکه در کشور در یک مسیر کاملاً نزولی قرار دارد و وقوع حملات پیچیده‌تر در آینده قطعی است.
تا زمانی که سازوکار تصمیم‌گیری بر پایه نگاه تهدیدمحور شورای عالی فضای مجازی و فرضیه اشتباه «تأمین امنیت از طریق محدودسازی» استوار باشد، هیچ اصلاحی رخ نخواهد داد. هک زنجیره‌ای مجموعه‌های بزرگی همچون اسنپ، تپسی، سازمان ثبت احوال و قوه قضاییه هرگز تبدیل به یک تجربه فنی برای پیشگیری از حوادث بعدی نشد و متأسفانه آسیب‌پذیری‌های اخیر بانکی نیز زمینه‌ساز بحران‌های بزرگ‌تر بعدی خواهد بود.
