چرا کودک بعد از تعطیلات به مدرسه نمی‌رود؟
به گزارش پایگاه خبری رصد24 حسین محمدی، مشاور خانواده و روان‌شناس، با اشاره به پیامدهای تعطیلی چندماهه مدارس و دوری کودکان از محیط آموزشی اظهار داشت: با توجه به شرایط اجتماعی و تعطیلی طولانی‌مدت مدارس، امتناع کودک از رفتن به مدرسه را نباید صرفاً لجبازی دانست. کودکان در دوران تعطیلات وابستگی و دلبستگی بیشتری به فضای امن خانه و والدین پیدا می‌کنند؛ در نتیجه، بازگشت به مدرسه ممکن است بار دیگر برای آنها معنای «جدایی و اضطراب» پیدا کند.
وی با تأکید بر اینکه تعطیلی طولانی‌مدت فقط به معنای دوری از کتاب و درس نیست، افزود: در این مدت، سبک زندگی و الگوهای دلبستگی در خانواده‌ها دگرگون شده است. وقتی کودک مدت زیادی را در کنار والدین سپری می‌کند، بازگشت ناگهانی به مدرسه می‌تواند با استرس، بی‌قراری و مقاومت شدید همراه شود.
نشانه‌های پنهان اضطراب جدایی در دانش‌آموزان
به گفته این کارشناس، جمله «من مدرسه نمی‌روم» اغلب یک پیام سطحی از چند نگرانی عمیق‌تر است:
- ترس از محیط جدید یا معلم و همسالان
- نگرانی بابت افت تحصیلی و عقب‌ماندگی درسی
- اضطراب شدید ناشی از جدایی از محیط امن خانه
این اضطراب همیشه کلامی نیست و در بسیاری از موارد خود را در قالب علائم جسمی و رفتاری زیر نشان می‌دهد:
- دردهای مبهم مانند دل‌درد و سردرد صبحگاهی
- اختلال در خواب و بیدار شدن‌های شبانه
- گریه، بهانه‌گیری و بی‌قراری شدید قبل از خروج از خانه
اشتباهات رایج والدین در مواجهه با امتناع کودک از مدرسه
۱. برخورد سخت‌گیرانه و اجبار
جملاتی نظیر «باید بروی و حق انتخاب نداری» شاید در کوتاه‌مدت کودک را راهی مدرسه کند، اما اضطراب ریشه‌ای او را پنهان کرده و ممکن است در آینده به مشکلات شدیدتر روان‌تنی (جسمی) تبدیل شود.
۲. تسلیم شدن در برابر خواسته کودک
ماندن مداوم در خانه و پذیرش بی‌قیدوشرط امتناع کودک، چرخه اضطراب و وابستگی او را تقویت می‌کند.
۳. انتقال اضطراب والد به فرزند
اگر والدین با شنیدن مقاومت کودک، خودشان دچار دستپاچگی شوند یا از مدرسه چهره‌ای تهدیدآمیز و سخت بسازند، ناخواسته به کودک القا می‌کنند که محیط مدرسه واقعاً جای ترسناکی است.
راهکارهای کاربردی برای بازگرداندن آرام کودک به مدرسه
برای مدیریت این چالش، استفاده از فرمول «همدلی، قاطعیت و تدریج» توصیه می‌شود:
- به رسمیت شناختن احساسات کودک: به جای سرزنش، با او همدلی کنید؛ مثلاً بگویید: «می‌دانم بعد از این تعطیلات طولانی، برگشتن به مدرسه سخت است، اما مطمئنم از عهده آن برمی‌آیی و ما هم کنارت هستیم.»
- تنظیم تدریجی روال روزمره: از چند روز پیش از آغاز مدرسه، ساعت خواب، بیداری و صرف وعده‌های غذایی را به روال مدرسه نزدیک کنید.
- آماده‌سازی مثبت و مشارکتی: خرید و آماده کردن لوازم‌التحریر همراه با کودک و گفتگو درباره خاطرات و جنبه‌های مثبت مدرسه، انگیزه و هیجان او را افزایش می‌دهد.
- تعامل مستمر با کادر مدرسه: ارتباط نزدیک والدین با معلم و مشاور مدرسه مسیر بازگشت را با حمایت و آرامش بیشتری همراه می‌کند.
چه زمانی باید به مشاور یا روان‌شناس کودک مراجعه کرد؟
امتناع از مدرسه برای همه کودکان دلیل یکسانی ندارد؛ در برخی افراد این رفتار ناشی از تغییر عادت است، اما در برخی دیگر می‌تواند نشانه مسائلی مانند اضطراب اجتماعی، قلدری همسالان یا بحران‌های عاطفی باشد.
چنانچه مقاومت در برابر مدرسه به‌صورت مداوم ادامه یافت یا با علائم جسمی شدید همراه شد، بررسی تخصصی توسط روان‌شناس کودک و خانواده برای ریشه‌یابی و حل مشکل ضروری خواهد بود.
